SANAYİ
DEVRİMİNİN DÜNYA TARİHİNE ETKİLERİ
Sanayi ( Endüstri
) Nedir?
Sanayi; hammaddeleri
işlenmiş duruma sokup değerlendirmeye, kullanılacak ürünler durumuna getirmeye
yarayan bilgilerin, araçların ve yöntemlerin tümü olarak açıklanmaktadır.
Tarihten günümüze kadar 4 Tane Sanayi Devrimi olduğu kabul edilmektedir. İlk Sanayi
Devrimi (1,0) su ve buhar gücünü kullanan üretim sistemleri ile ortaya
çıkmıştır. İkinci Sanayi Devrimi (2.0) elektrik gücünün yardımıyla seri üretime
geçilmesi ile, Üçüncü Sanayi Devrimi (3.0) (Dijital Devrim) elektronik kullanımı
ve bilgi teknolojilerinin gelişmesiyle üretimin daha da otomatikleşmesi ile ve
Dördüncü Sanayi Devrimi(4.0) günümüzde de devam etmekte olup otonom makineler
ve sanal ortamlarda üretimle etkileşim ve Yapay Zeka ile üretim süreçlerinin
geliştirilmeye çalışılması ile kendini göstermiştir.
Yazımızda kısaca
Birinci Sanayi Devrimi ve Dünya Tarihine etkileri açıklanmaya çalışılacaktır.
Sanayi Devrimi (
Industrial Revolution ) insan ve hayvan gücüne dayalı üretim tarzından, makine
gücünün hakim olduğu üretim tarzına geçiştir. Bu tarz üretim 18. yüzyılda
İngiltere’de özellikle dokuma sektöründe ortaya çıkmış, daha sonra diğer
alanlara yayılmıştır. Sanayi Devrimi’nin en sembolik göstergesi Buhar
Makinesinin icadıdır. Sanayi Devrimi daha sonra Batı Avrupa, Kuzey Amerika ve
Japonya’ya yayılmıştır.
Sanayi Devriminin Nedenleri:
Düşünsel nedenlerin yanında, Sanayi Devrimini doğuran diğer
nedenler şunlardır:
-
Hızlı nüfus artışı’16 yy.
-
Yaşam düzeyinin yükselmesi’ lüks sayılan
şeker, kahve çay gibi malların herkesin ihtiyacı haline gelmeye başlaması
-
Sömürgecilik
-
Küçük burjuvanın gelişmesi ve orta
sınıfın zenginleşmesi
-
Taşıma ve teknolojide yaşanan gelişmeler
-
Bilimsel yöntem ve rasyonel düşünmenin
teknolojik gelişmeleri etkilemesi
-
Protestan Reformu
-
Kapitalizm
-
Sigortacılık ve bankacılık
çalışmalarının öneminin artması
-
Fransız Devrimi aracılığıyla sanayi toplumuna uygun siyasal bir yapılanmanın temellerinin
atılması
-
Geniş çaplı yamalamalar sanayi
devriminin en büyük nedenlerindendir
İngiltere’de
Sanayi Devrimi:
Sanayi
Devrimi'nin önce İngiltere'de başlamasının sebepleri şöyledir:
-
Sanayi için en temel hammaddelerden olan
kömür ve demir yönünden zengin olması
-
Anayasal monarşi düzeninin olması
-
En büyük sömürge imparatorluğu olması’
bu sayede hammadde kaynaklarına ulaşabiliyordu
-
İngiliz donanması ve güçlü ticaret filoları, taşımacılığı
daha kolay hale getirdi.
-
İngiltere’nin bir ada ülkesi olması ve bu sayede Avrupa’daki
siyasi kargaşalardan ve savaşlardan uzak kalabilmesi, istikrarlı olması
-
18.yüzyıl
İngiltere'si zaten dünyanın mali merkezi konumunda idi. Borsa ve bankacılık
sektörleri diğer ülkelerden çok ileride olması
-
Parlamento,
kapitalizm ilkeleri doğrultusunda iç piyasada özgür rekabeti önleyici bütün
engelleri kaldırmış olması ilk sanayi devriminin İngiltere’de gerçekleşmesinin
nedenleridir.
Diğer
Teknolojik Değişmeler:
-
Buharlı makine;1763’de James Watt
tarafından İskoçya’da bulundu.
-
1807’de Robert Fulton ilk kez buharlı
makineyi gemilere uyguladı.
-
1812’de ilk kez buharlı makine lokomotiflerde
kullanılmaya başlandı
-
1844’ de Samuel Morse Amerika birleşik
devletlerinde ilk ticari amaçlı telgrafı kullandı
-
1876’da Alexander Graham Bell telefonu
buldu
-
Almanya
bu alandaki gelişmelere öncülük etti. Almanlar pancardan şeker çıkarma tekniğini
buldu. Bir başka Alman kimyager suni gübreyi yaptı. 1834'te bir Amerikalı
mühendis bir biçerdöver icat etti. 1870'lerden sonra konserve
yiyecek imalatı hızlı bir biçimde arttı.
-
1830 ve
1860 yılları arasında İngiltere'de daha etkili maden tasfiye yöntemlerinin
geliştirilmesine paralel olarak kömür üretimi hızla arttı.
Sanayi
Devriminin Dünya Tarihine Etkileri:
#
Sosyalizm Gelişmesi:
-
Sanayi devrimi sonrasında işçi sınıfı
hakları ile ilgili sosyalizm görüşü ortaya çıktı.
-
Sonrasında bu düşünceler ütopik
sosyalizm düşüncesi olarak gelişti.
-
Daha
sonra Karl
Marx ve Friedrich Engels sosyalizmi geliştirerek bilimsel sosyalizmi ortaya koydular.
-
Böylece toplumdaki burjuvazi ve
proletarya sınıfları (uzlaşmaz sınıfları) daha da keskinleşti.
-
Sosyalizm komünist topluma geçiş için
araç olarak kullanıldı.
#
Kentleşme ve Nüfus Artışı:
-
Sanayileşme sayesinde tarımda da
gelişmeler olmuş ve küçük topraklar bile fazla kişi besleyebilecek hale
gelmişti.
-
Ayrıca
kent sanayi tarım sektörü dışındaki insanlara iş sağlayarak daha fazla insanı
besleyebilir duruma gelmişti.
-
Aynı
zamanda sanayi devrimi kentlerde yığılmaya sebep olmuştu. Bu da beraberinde
birçok sonuç getirmiştir. Bunlara örnek olarak gecekondu bölgeleri artmıştı. Bu
bölgeler pis ve kalabalıktı.
#
Batının Toplumsal Sınıf Yapısında
Değişmeler:
-
XVIII.
yüzyılda önce İngiltere'de başlayan Sanayi Devrimi demir ve kömürün asıl enerji
kaynağı ve hammaddeyi oluşturduğu bir makineleşme çağıdır. Kömür, buhar ve
makinenin birleşiminin ortaya çıkardığı Sanayi Devrimi önemli ekonomik, siyasal
ve toplumsal dönüşümlere yol açmıştır.
-
Siyasal
açıdan oy hakları yoktu. Sendikalaşma ve grev yasaktı. Ancak işçiler artık bu
durumun farkında ve bilincindeydiler.
-
Sanayi
devrimi aynı zamanda burjuva sınıfının yapısını da değiştirmiştir. Burjuva
sınıfına fabrika sahipleri de katılıyordu. Yavaş yavaş burjuva sınıfı en zengin
sınıf haline geliyordu.
#
Kitle Toplumu:
-
İşçilerin
fabrikalarda toplanması ve fabrikaların da kentsel alanlara yığılmasıyla
giderek kentler kırsal alanları yutmaya başladı.
-
Bu
gelişme tıp bilimindeki yeniliklerle ortaya çıkan nüfus artışı ve bu nüfusu
doyurmak için gıda maddesi bulma çabalarıyla birleştiğinde 20. yüzyılın
değişmez özelliği olan kitle toplumu tarihteki yerini aldı.
Kaynakça:
-
Vikipedi,
özgür ansiklopedi
-
https://www.yuzaki.com/2014/.../ingiltereden-bati-avrupaya-sanayi-inkilabinin-yayilm..
güzel olmuş ışılcım ben ayşe teyzen
YanıtlaSil